صفتهای تفضیلی و عالی
در زبان فارسی، برای بیان مقایسه یا برجستگی ویژگیهای صفتی، از دو نوع ساختار استفاده میشود: صفت تفضیلی و صفت عالی. این دو ساختار به ما کمک میکنند تا اشیاء یا افراد را با هم مقایسه کنیم یا بیشترین مقدار یک ویژگی را مشخص کنیم.
صفت تفضیلی
صفت تفضیلی برای مقایسه دو نفر یا دو چیز به کار میرود و نشان میدهد که یکی از آنها از دیگری بیشتر یا کمتر دارای یک ویژگی است.
ساختار کلی: صفت + پسوند «ـتر» همراه با کلمه مقایسهای از.
- این کتاب بزرگتر از آن کتاب است.
- او باهوشتر از برادرش است.
- این ماشین سریعتر از دیگری است.
صفت عالی
صفت عالی برای بیان بیشترین مقدار یک ویژگی در میان چند نفر یا چند چیز به کار میرود.
ساختار کلی: صفت + پسوند «ـترین» یا استفاده از کلمه بیشترین.
- این زیباترین گل در باغ است.
- او بامزهترین نفر در کلاس است.
- این شهر شلوغترین شهر کشور است.
صفتهای نامنظم
برخی صفات در ساخت تفضیلی و عالی از قاعده کلی پیروی نمیکنند و دارای شکل ویژهای هستند.
- خوب → بهتر (تفضیلی)، بهترین (عالی)
- بد → بدتر، بدترین
- زیاد → بیشتر، بیشترین
- کم → کمتر، کمترین
نکات مهم
- در فارسی، برای ساخت صفت تفضیلی و عالی، معمولاً از پسوندهای ـتر و ـترین استفاده میشود.
- صفت تفضیلی همیشه با کلمه از همراه میشود: «بزرگتر از».
- صفت عالی معمولاً با قید مکان یا گروه مانند در کلاس، در شهر یا از همه به کار میرود: «زیباترین در مدرسه» یا «شادترین از همه».
- پسوندهای «ـتر» و «ـترین» فقط به صفات قابل مقایسه اضافه میشوند؛ صفاتی مانند «معلوم» یا «فوت شده» که قابل درج در مقایسه نیستند، این ساختار را نمیپذیرند.
مثالهای کوتاه
- این سیب شیرینتر از آن سیب است. (تفضیلی)
- این فیلم جالبترین فیلم امسال است. (عالی)
- دختر بزرگتر از پسر است. (تفضیلی)
- این کوه بلندترین کوه ایران است. (عالی)
- او بهترین دانشآموز کلاس است. (عالی، نامنظم)
- این راه کوتاهتر از راه قبلی است. (تفضیلی)